Ta sama grafika na dwóch podłożach potrafi wyglądać jak dwa różne projekty. Papier decyduje o nasyceniu barw, czytelności tekstu i wrażeniu dotykowym gotowego materiału.

Papier powlekany i niepowlekany – punkt wyjścia

Podstawowy podział przebiega według obecności powłoki. Papier powlekany ma na powierzchni warstwę mineralną, najczęściej na bazie kredy, która wypełnia nierówności między włóknami. Farba zostaje na wierzchu, zamiast wnikać w strukturę, dzięki czemu punkt rastrowy zachowuje ostry kontur, a kolory pozostają nasycone. Papier niepowlekany takiej warstwy nie ma. Farba częściowo wsiąka, punkt rastrowy nieznacznie się rozlewa, a odwzorowanie ciemnych partii obrazu jest słabsze. W zamian podłoże przyjmuje zapis długopisem i piórem, nie odbija światła i sprawia wrażenie naturalnego w dotyku. Z tego jednego rozróżnienia wynika większość dalszych decyzji. Materiał, w którym najważniejsze są fotografie, prowadzi w stronę powlekanych. Materiał przeznaczony do czytania, uzupełniania lub podpisywania prowadzi w stronę niepowlekanych.

Papier satynowy a kredowy w praktyce

Nazewnictwo bywa mylące, bo satyna należy do rodziny papierów kredowych. Różnicę tworzy stopień wygładzenia i połysku powłoki, a nie inny surowiec.

• Kreda błysk – najmocniej odbija światło, daje najgłębszą czerń i najwyższe nasycenie kolorów. Jednocześnie generuje refleksy, które męczą oko przy dłuższym czytaniu, i pokazuje odciski palców.
• Kreda mat – powłoka rozprasza światło, obraz jest spokojniejszy, tekst czyta się wygodnie. Ciemne płaszczyzny wypadają nieco mniej dramatycznie, a powierzchnia bywa podatna na ścieranie przy intensywnym użytkowaniu.
• Satyna, spotykana też pod nazwą silk – wariant pośredni, delikatny półpołysk. Zachowuje sporą część nasycenia kolorów przy ograniczonych refleksach, więc sprawdza się w materiałach łączących fotografie z dłuższym tekstem.
• W praktyce zamawiający porównujący papier satynowy a kredowy błyszczący najczęściej rozstrzyga proporcję między obrazem a tekstem. Katalog produktowy z dominującą fotografią i krótkimi opisami zyskuje na błysku. Raport, folder informacyjny lub materiał szkoleniowy z rozbudowanym tekstem lepiej działa na satynie albo macie. Warto pamiętać, że powłoka matowa optycznie przygasza kolory, więc projekt oceniany wcześniej na ekranie zwykle wypada mniej intensywnie, niż zakładał grafik.
• Papier offsetowy i sytuacje, w których wygrywa
• Papier offsetowy to klasyczne podłoże niepowlekane, kojarzone z papeterią, drukiem książkowym i formularzami. Jego przewagą jest neutralność: brak połysku, przyjazna dla oka powierzchnia, dobra przyczepność tuszu długopisu i naturalny odbiór w dotyku.
• Ma też ograniczenia, o których łatwo zapomnieć przy wyborze na podstawie próbnika. Zdjęcia drukowane na offsecie są mniej kontrastowe, a duże ciemne plamy wyglądają na przybrudzone. Papiery objętościowe, celowo pulchne, zwiększają grubość bloku przy tej samej gramaturze, co bywa zaletą przy cienkich publikacjach i wadą przy wysyłce, bo podnosi wagę przesyłki.
• Osobnym kryterium jest nieprzezierność, czyli odporność na prześwitywanie druku z drugiej strony arkusza. Przy dwustronnych materiałach o dużym pokryciu farbą zbyt niska gramatura psuje czytelność niezależnie od jakości samego druku.
• Gramatura, dobór do produktu i wpływ na koszt
• Gramatura opisuje masę metra kwadratowego i tylko pośrednio odpowiada odczuwanej sztywności, bo ta zależy również od rodzaju podłoża. Orientacyjne przypisania stosowane w materiałach firmowych wyglądają następująco:
• ulotki jednokartkowe i wkładki – podłoża lekkie, wystarczające do krótkiego kontaktu z odbiorcą,
• foldery składane i katalogi – środek zakresu, kompromis między sztywnością a łatwością składania,
• okładki katalogów i teczki ofertowe – podłoża grube, często uzupełnione folią zabezpieczającą,
• wizytówki i karty lojalnościowe – najwyższe gramatury, gdzie sztywność jest częścią odbioru jakości,
• wnętrza publikacji wielostronicowych – dobór podporządkowany nieprzezierności i całkowitej grubości bloku.
• Wybór podłoża przekłada się na koszt dwiema drogami. Bezpośrednio, przez cenę arkusza, i pośrednio, przez masę gotowego nakładu, która wpływa na opłaty za wysyłkę przy materiałach rozsyłanych korespondencyjnie. Przy dużych seriach ta druga pozycja bywa wyższa od różnicy w cenie samego papieru.
• Studio eM, drukarnia cyfrowa z Krakowa realizująca zlecenia małonakładowe i personalizowane dla firm, udostępnia opracowanie porządkujące zagadnienie, jaki papier wybrać do druku konkretnego rodzaju materiału firmowego. W praktyce ostateczną decyzję ułatwia obejrzenie próbek dostępnych podłoży przed zwolnieniem projektu do produkcji, ponieważ ani ekran, ani opis słowny nie oddają faktury i stopnia połysku.